Otomotiv Endüstrimizin Ekim Sonu Rakamlarıyla Verdiği İki Farklı Mesaj

Merhabalar,

​Otomotiv Sanayii Derneği’nin (OSD) bugün açıkladığı 2026 yılı Ocak–Ekim verileri, ülkemizin otomotiv sanayisinin tek bir cümleyle özetlenemeyecek kadar farklı yönde mesajlar veren bir dönemden geçtiğini gösteriyor. İlk bakışta üretim ve satış tarafındaki daralmayı görsek te, satır aralarına indiğimizdede hem ticari taşıtların lokomotif rolünü hem de ihracatta katma değer artışını dikkat çekici bir denge unsuru olarak fark ediyoruz.

Bu yılın ilk on ayında toplam otomotiv üretimi, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 6,1 azaldı ve 1 milyon 92 bin 519 adete ulaştı. Traktör üretimi de eklendiğinde toplam hacim 1 milyon 109 bin 736 adede gelmiş oldu. Ancak üretim bandındaki tablo homojen değil. Otomobil üretimi yüzde 17,5 oranında sert bir düşüşle 592 bin 163 adede gerilerken, ticari taşıt grubu adeta sektörün sigortası oldu. Aynı dönemde ticari taşıt üretimi yüzde 12, hafif ticari taşıt üretimi ise yüzde 13 artış sağladı. Kamyonette yüzde 19, kamyonda yüzde 6’lık üretim artışları sanayinin çarklarını döndürmeye çalışsa da genel kapasite kullanım oranının yüzde 61 seviyesinde kalması, tesislerdeki atıl kapasite riskinin sürdüğüne işaret ediyor.

Dış pazar cephesinde ise klasik “adet–değer ayrışması” yaşanıyor. Ocak–Ekim döneminde toplam taşıt ihracatı adet bazında yüzde 9,4 azalarak 779 bin 557 adede, otomobil ihracatı ise yüzde 25,3 gerileyerek 364 bin 639 adede indi. Avrupa pazarlarındaki talep tercihleri ve yeni lanse edilen ucuz elektrikli modellere geçiş süreçleri adet bazlı ihracatımızı baskılamayı sürdürüyor. İşin finansal boyutunda ise tablo ters yönde lehimize dönüyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre otomotiv endüstrisinin toplam ihracat geliri yüzde 3 artışla 35,2 milyar dolara ulaştı. Ana sanayi ihracatının dolar bazında yüzde 3,1, tedarik sanayisinin ise yüzde 2,8 büyümesi, daha yüksek katma değerli taşıt ve parça ihracatı yapabildiğimizi kanıtlıyor. Bir başka deyişle sektör, daha az taşıt ihraç edip daha fazla döviz kazandırarak ihracat şampiyonluğunu korumayı başarıyor.

Sıkılaşan finansman koşulları ve vergi yükünün etkisini en net iç pazarda hissediyoruz. İlk on ayda toplam pazar yüzde 15 daralarak 916 bin 149 adede, otomobil pazarı ise yüzde 17 düşüşle 692 bin 916 adede gerilemiş oldu. Ancak bu daralmanın faturası ağırlıklı olarak ithal taşıtlara kesilmiş görünüyor. İthal otomobil satışları yüzde 23 oranında düşerken, yerli otomobil satışları yüzde 1 artışla pozitif ayrıştı. Bunun sonucunda otomobil pazarında ithalatın payı yüzde 65 seviyesinde gerçekleşti. Yerli otomobillerin payı yüzde 35’e tırmandı. Benzer bir tablo hafif ticari taşıtlarda da mevcut. Ticari taşıt segmentinde ithalatın payı yüzde 76 ile hâlâ yüksek olsa da yerli üretimin payı yüzde 24’e ulaştı.

​Özetle OSD’nin Ekim raporu, otomotiv sanayimizin bir dönüşüm ve dayanıklılık sınavından geçtiğini kanıtlıyor. İç pazarda ithalat baskısının hafiflemesi ve ihracatta birim değer artışı sevindirici gelişmeler. Bu yıl ve gelecek yıl devreye girmekte olan yeni yerli modellerin banttan inmesiyle birlikte hem kapasite kullanım oranlarının yeniden yükselmesi hem de otomobil üretimindeki kayıpların telafi edilir boyuta gelmesi sektörün en büyük beklentisi olacak.

Yine de üzerine basa basa söyleyelim. Made in EU doktrinine ait yasa taslakları bir karabasan gibi sektörün önünde duruyor. Yerli olarak yenilenebilir enerji kullanan modelleri adet ve çeşit olarak hızla çoğaltmalıyız. Üretim aşamalarında karbon salımını hızla azaltmalıyız. Üretim hatlarımızda batarya başta olmak üzere yazılım ve e-mobilite aksamlarının üretimlerini artırmalıyız. Bu adımları atamazsak işimizin zor olacağını tekrara gerek yok sanırım.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir