Arabalar eskiden sürücülere özgürlük ve bağımsızlık hissi veren tamamen kişisel alanlar olarak görülüyordu.

Aileden alınan eski bir arabanın anahtarı, ebeveyn gözetiminden uzaklaşarak özgür bir dünyaya atılan ilk adımın en güçlü simgesiydi.

Ancak günümüzde dev şirketler, bu durumu tamamen değiştirerek tekerlekli bilgisayarlara dönüşen araçları birer gözetleme aracına dönüştürdü.

Otomobil üreticileri, artık hayatınızla ilgili en mahrem detayları toplayarak bu bilgiler üzerinden devasa gelirler elde ediyor.

Bugün araba kullanmanın yalnız kalmak için iyi bir fırsat olduğunu düşünüyorsanız bu fikri acilen gözden geçirmeniz gerekiyor.

Uzmanlar, bu veri toplama çılgınlığının gelecekte çok daha ürkütücü boyutlara ulaşacağını sıkça dile getiriyor.

GİZLİ VERİ TOPLAMA SİSTEMLERİ NASIL ÇALIŞIYOR

BBC’de yer alan habere göre, otomobil markalarının gizlilik politikalarını dikkatlice okuduğunuzda şirketlerin sizi nasıl izlediğini kendi gözlerinizle görebilirsiniz.

Toplanan bilgiler arasında gittiğiniz mekanların kesin konumları ve araçta sizinle birlikte kimlerin seyahat ettiği gibi kritik veriler yer alıyor.

Araçlardaki sensörler; radyoda hangi müzikleri dinlediğinizi, emniyet kemerinizi takıp takmadığınızı ve hız sınırlarını aşıp aşmadığınızı anında kaydediyor.

Sistemin ani fren yapıp yapmadığınızı bile anlık olarak takip ederek bu verileri kendi merkezine aktardığı biliniyor.

Bununla birlikte bazı araç markaları sürücülerin kilosu, yaşı, ırkı ve hatta yüz ifadeleri gibi beklenmedik kişisel detayları da arşivliyor.

Bazı modern otomobillerin iç kısmında doğrudan sürücü koltuğuna yönlendirilmiş ve sürekli kayıt alan gelişmiş kameralar bulunuyor.

Siz hiçbir şeyden şüphelenmeden direksiyon sallarken internet bağlantılı aracınız, tüm bu hassas verileri arka planda gizlice paylaşıyor.

Bu durum doğrudan cüzdanınıza zarar verebilecek ve kişisel alanınızı yok edecek devasa bir gizlilik ihlali olarak karşımıza çıkıyor.

SİGORTA ŞİRKETLERİ EN BÜYÜK MÜŞTERİ

Araçlardan elde edilen bu özel verilerin en büyük müşterileri arasında dev sigorta şirketleri başı çekiyor.

Sigortacılar, bu hassas bilgileri kullanarak riskli buldukları bazı sürücülere çok daha yüksek poliçe bedelleri çıkarıyor.

Birçok otomotiv şirketi, verilerinizi sattığını gizlilik sözleşmelerinde kabul etse de bu bilgileri kime sattıklarını açıklamak zorunda değil.

Tüketicilerin çok büyük bir kısmı, arabalarının kendilerini bu derece detaylı izlediğinden tamamen habersiz.

Brookings Enstitüsü Teknoloji İnovasyon Merkezi uzmanları, insanların araçlarının topladığı veri noktalarının sayısı karşısında büyük bir şoka uğrayacağını söylüyor.

Sistemin kapasitesi o kadar gelişmiş durumda ki araştırmacılar, hayatınızın adeta saniye saniye yeniden inşa edilebileceğini belirtiyor.

Federal düzeydeki yeni bir yasa, otomobillerin sürücüler hakkında toplayabileceği veri miktarını yasal olarak daha da artırmaya hazırlanıyor.

Yakında Amerikan otomobil şirketlerinin araçlara kızılötesi biyometrik kameralar yerleştirmesi zorunlu hale gelecek.

Bu yeni teknolojik sistemler sayesinde araçlar, vücut dilinizi tarayarak çok yorgun veya sarhoş olup olmadığınızı anında tespit edecek.

Ancak bu güvenlik önlemi, sağlığınız ve günlük alışkanlıklarınız hakkında yepyeni bir veri hazinesinin kapılarını tamamen ardına kadar açacak.

Otomobil üreticilerinin topladığı bu devasa biyometrik bilgilerle tam olarak ne yapabileceğine dair henüz hiçbir yasal sınırlama yok.

Elbette internet bağlantılı akıllı araçların sürücülere sunduğu bazı kullanım kolaylıkları ve güvenlik avantajları da var.

Üzerlerindeki gelişmiş sensörler, sürüş deneyimini çok daha konforlu bir hale getirerek olası kaza risklerini büyük ölçüde azaltabiliyor.

Ayrıca sigorta şirketleri, iyi bir sürücü profili çizdiğiniz için sizden standartların altında düşük prim ücretleri talep edebiliyor.

Ancak otomobil üreticileri veri imparatorluklarını acımasızca genişletirken kaputun altında dönen bu gizli oyunları anlamanız büyük önem taşıyor.

Otomotiv pazarındaki uzmanlar, yollardaki araçların yakın gelecekte tamamen internete bağlı hale geleceğini söylüyor.

MOZİLLA RAPORU GERÇEKLERİ ORTAYA ÇIKARDI

McKinsey danışmanlık firması, yollardaki internet bağlantılı araç oranının 2030 yılına kadar yüzde 95 seviyesine ulaşacağını tahmin ediyor.

Otomobil şirketleri, akıllı telefonunuzu bilgi-eğlence sistemine bağladığınız anda bile sizi detaylı bir şekilde takip etmeye başlıyor.

Firefox tarayıcısının geliştiricisi Mozilla’nın yaptığı devasa analiz, 25 farklı popüler otomobil markasının gizlilik politikalarını mercek altına aldı.

Analiz sonuçlarına göre, bu dev markaların hiçbiri temel gizlilik ve siber güvenlik standartlarını karşılamayı başaramadı.

Mozilla yetkilileri, otomobillerin gizlilik açısından bugüne kadar inceledikleri en kötü ürün kategorisi olduğunu açıkça ilan etti.

Rapora göre otomotiv devleri, sürücülerin psikolojik eğilimlerinden finansal bilgilerine kadar her detayı toplama hakkını kendinde buluyor.

Özellikle Kia firmasının gizlilik politikasında, şirketin sürücülerin cinsel hayatı ve genel sağlığı hakkında bile bilgi toplayabileceği ibaresi yer alıyor.

Şirket yetkilileri, bu durumu Kaliforniya eyaletindeki hassas veri yasalarının geniş kapsamına bağlayarak markalarını savunuyor.

GELECEKTEKİ TEHLİKELER

Gizlilik savunucuları, günümüzde otomobillerin insan hayatındaki en müdahaleci ürünlerden biri haline geldiği konusunda kesinlikle hemfikir.

Akıllı sensörler, artık sadece motorda değil koltuklarda, gösterge panelinde ve direksiyon simidinde gizli bir şekilde görev yapıyor.

Amerikan hükümet kurumları, General Motors firmasına müşteri rızası olmadan araç konum verilerini sattığı iddiasıyla oldukça büyük bir dava açtı.

Tüketici verilerini satın alan LexisNexis gibi veri komisyoncuları, sürücülerin yaptığı her yolculuğun ayrıntılarını yüzlerce sayfalık raporlara dönüştürüyor.

Yetkili kurumlar, bu skandalların ardından General Motors’un sürücü rızası olmadan veri satışını beş yıl süreyle tamamen yasakladı.

Sigorta şirketleri ve veri komisyoncuları arasındaki bu ticari anlaşmalar, gizlilik politikalarında belirtildiği sürece tamamen yasal kabul ediliyor.

Amerika’nın Maryland eyaletinde yapılan detaylı bir araştırma, bu veri paylaşımının sigorta primlerine olan değişken etkisini gözler önüne serdi.

Sürücülerin yüzde 31’i primlerinde indirim alırken, yüzde 24’ü fiyat artışıyla karşılaştı ve kalan kısımda hiçbir değişiklik olmadı.

Avrupa Birliği ülkelerinde yürürlükte olan veri koruma yasaları tüketicilere bilgilerini sildirme hakkı tanıyarak biraz daha güvenli bir ortam sunuyor.

Ancak Avrupalı kullanıcılar da hala uzun gizlilik politikalarına bağımlı kalıyor ve şirketlerin kurallara dürüstçe uymasını umut ediyor.

Aracınızın bilgi-eğlence ekranındaki ayarları dikkatlice kontrol ederek bazı veri paylaşım seçeneklerini manuel olarak kısıtlayabilirsiniz.