Merhabalar,
Son birkaç haftadır biz otomotivciler ‘Made In Europe‘ doktrini nasıl yasalaşacak sorusu ile meşgul olduk.
Nihayet 4 Mart Çarşamba günü AB komisyonunun ilgili yasa tasarısı olan Sanayi Hızlandırma Yasası gün yüzüne çıktı ve doktrinin adı da ‘Made In EU‘ olarak netleşti.
Avrupa Birliği ile aramızdaki Gümrük Birliği için de çok kritik olan ‘Made in EU‘ doktrini, 4 Mart 2026 itibarıyla artık keskin bir ticaret bariyeri ve teşvik mekanizması haline geldi. Özellikle ortaya çıkan yasal düzenleme tasarısının Türkiye için ne anlama geldiğine detaylıca bakalım:
4 Mart Sonrası Yeni Dönem: Stratejik Korumacılık
Avrupa Birliği, pandemiden bu yana tartıştığı tedarik zinciri güvenliği konusunu yeni bir safhaya taşıdı. Bu tarih itibarıyla AB, sadece kritik hammaddelerde değil, yeşil enerji teknolojileri (güneş panelleri, rüzgar türbinleri) ve yapay zeka çiplerinde Avrupalı içerik oranı zorunluluğunu %40’ın üzerine çıkarma kararı aldı. Burada temel üç konu var:
Sübvansiyon Yarışı: ABD’nin Enflasyonu Düşürme Yasası’na (IRA) karşı, AB sanayi Hızlandaıra Yasası ile kendi yerel üreticisine devasa vergi kolaylıkları ve enerji destekleri sağlıyor.
Karbon Sınır Düzenlemesi (CBAM): ‘Made in EU‘ damgası taşımayan ürünlerin, Avrupa pazarına girerken ödeyeceği karbon vergisi artık daha katı denetleniyor.
Hammadde Bağımsızlığı: Üçüncü ülkelere (özellikle Çin) olan bağımlılığı azaltmak için iç kaynak kullanımı zorunlu kılınıyor.
Türkiye İçin Etkiler: Riskler ve Fırsatlar
Türkiye, Gümrük Birliği sayesinde AB’nin en büyük iş ortaklarından biri olsa da ‘Made in EU‘ doktrini ülkemiz için çift ucu keskin bir bıçak niteliğinde. Sırayla bakalım:
1. Pozitif Ayrışma: Near-shoring (Yakından Tedarik)
AB, tedarik zincirlerini Çin gibi uzak coğrafyalardan dost ve komşu ülkelere kaydırmak istiyor. Türkiye, lojistik avantajı ve üretim kapasitesiyle ‘Made in EU‘ ekosistemine en kolay entegre olabilecek ülke. Eğer sanayicilerimiz AB standartlarında üretim yaparsa, AB içi üretici gibi muamele görme potansiyeline sahip olacaklar.
2. Gümrük Birliği’nin Modernizasyonu İhtiyacı
Mevcut Gümrük Birliği anlaşması sanayi ürünlerini kapsasa da, AB’nin yeni dijital ve yeşil ekonomisini tam karşılamıyor. 4 Mart sonrası alınan kararlar, Türkiye’nin Avrupa ile mal ticareti yanında norm ve standart uyumu yapmasını zorunlu kılıyor. Aksi takdirde ‘Made in EU‘ dışı kalan Türk ürünleri, ek gümrük vergileri veya bürokratik engellerle karşılaşabilir.
3. Yeşil Dönüşüm Baskısı
AB içindeki üreticiler yenilenebilir enerji destekleriyle maliyet düşürürken, Türkiye’deki üreticilerin karbon yoğun enerji kullanmaya devam etmesi halinde fiyat rekabetçiliği kalmayabilir. Unutmayalım ki bu yeni doktrin ülkemizdeki ihalelere AB menşeli şirketlerin aynı koşullarda katılmasını da getirecek. Dolayısıyla Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), sanayicimiz için artık bir seçenek değil, bir hayatta kalma meselesi haline geliyor.
Kısaca, 4 Mart sonrası netleşen ‘Made in EU‘ doktrini ve buna eklemlenen Net Zero Industry kuralları, Türkiye’nin lokomotif sektörlerini doğrudan etkiliyor. AB artık kalitenin yanında etik ve yeşil köken sertifikası da istiyor.
Salt otomotiv sektörümüz özelinde ise fırsat ve tehditler neler? Ona bakalım.
Otomotivde batarya menşei ve geri dönüştürülmüş malzeme kotası üzerinde AB, Çin menşeli bataryalara mesafe koyarken Türkiye güvenli liman olabilir. Bu önemli bir fırsat. Yerli batarya yatırımlarının AB ekosistemiyle tam entegre edilmesini sağlamalıyız.
Çelik & Alüminyum üretimimiz üzerinde ise Sınırda Karbon düzenleme mekanizması (CBAM) ciddi maliyet riski oluşturuyor.
Ne yapmalıyız?
4 Mart zirvesiyle birlikte AB, kendi sınırları içinde üretilen stratejik ürünlere (güneş paneli, ısı pompaları vb.) %15-20 oranında fiyat avantajı sağlayan teşvikler getirdi. Önümüzde bu iç pazar avantajından mahrum kalmamak için şu iki yol var:
Gümrük Birliği 2.0: Mevcut anlaşmanın sadece sanayi ürünlerini değil, yeşil ve dijital ekonomiyi de kapsayacak şekilde güncellenmesi için diplomatik baskıyı sürdürmeliyiz
Yerelleşme yerine bölgeselleşme için ısrarlı olmalıyız. ‘Made in EU‘ tanımının ‘Made in EU + Neighbors‘ (Avrupa ve Komşuları) şeklinde genişletilmesi için çalışmalıyız.
Uunutmayalım ki AB’nin bu doktrini bir bir içe kapanma değil, tedarik zincirini ‘güvenli dostlara‘ (friend-shoring) daraltma operasyonudur. Türkiye, bu dostlar listesinin en başında kalmak için teknolojik uyumunu hızlandırmalıdır.
Sonuç olarak 4 Mart sonrası haliyle ’Made in EU‘ doktrini, ülkemizin varlığını önemsemiş ve bizi içeride tutacağını ortaya koymuştur. Ama bir dizi ev ödevi de vermiştir. Dolayısıyla bu yeni süreç Türkiye için Avrupa kapılarının kapanması değil, içeri giriş biletinin fiyatının artması olarak yorumlanmalı. Türkiye, üretim süreçlerini dijitalleştirip yeşil enerjiye entegre edebildiği ölçüde bu yeni korumacılık kalkanının içinde güçlü şekilde yer alacaktır. O zaman ülke olarak 4 Mart sonrasında oluşan bu yeni ekonomik haritada Avrupa’nın sadece üretim atölyesi olmaktan çıkıp, stratejik teknoloji ve yeşil enerji ortağı olma yoluna girmek zorundayız.
Ortadoğu’daki savaş ortamının bir an önce biterek normal günlere dönmek ümit ve dileğiyle,
News
